cùng đường
Định nghĩa
Tính từ:
- Ở vào tình thế không còn lối thoát, không còn cách giải quyết nào khác: "cùng đường" mô tả trạng thái bế tắc, khi mọi hướng đi đều bị chặn lại, buộc phải đối mặt với khó khăn hoặc nguy hiểm.
- Tột cùng, kiệt quệ: Dùng để chỉ sự cạn kiệt về tài chính, sức lực hoặc hy vọng, không còn khả năng tiếp tục.
Danh từ:
- Con đường không có lối ra: Nghĩa đen chỉ một con đường cụt, không thể đi tiếp.
Ví dụ sử dụng
Tính từ:
- Kẻ trộm bị cảnh sát truy đuổi đến cùng đường, đành phải đầu hàng. (Tên trộm bị dồn vào tình thế không lối thoát, buộc phải chịu thua.)
- Sau nhiều lần thất bại trong kinh doanh, anh ta cảm thấy cùng đường, không biết xoay sở thế nào. (Anh ta kiệt quệ về tài chính và tinh thần, không còn giải pháp.)
Danh từ:
- Chiếc xe tải chạy vào cùng đường nên phải quay đầu lại. (Chiếc xe vào con đường cụt, phải tìm lối khác.)
Các cách sử dụng nâng cao
"cùng đường rồi": Cụm từ thông tục, diễn tả sự bế tắc hoặc tuyệt vọng.
- Cùng đường rồi, tôi mới phải đi vay nặng lãi. (Chỉ khi không còn lựa chọn nào khác, tôi mới làm điều đó.)
"cùng đường bí lối": Nhấn mạnh tình trạng khó khăn, không lối thoát.
- Họ bị dồn đến cùng đường bí lối, không còn cách nào khác ngoài chấp nhận thỏa hiệp. (Họ ở vào thế không thể chống cự.)
Biến thể và từ gần giống
Đường cùng (danh từ): con đường cuối cùng, không lối ra — đồng nghĩa với "cùng đường".
- Đường cùng không có lối thoát. (Không còn cách nào để tiến lên.)
Cùng quẫn (tính từ): khốn khó, thiếu thốn đến mức bế tắc — gần nghĩa với "cùng đường".
- Sống trong cảnh cùng quẫn, họ phải bán hết tài sản. (Họ ở trong hoàn cảnh khó khăn tột độ.)
Từ đồng nghĩa
- Bế tắc: tình trạng không có lối ra, không tìm được giải pháp.
- Tuyệt lộ: con đường không còn lối đi, thường dùng trong văn chương.
- Kiệt quệ: cạn kiệt về sức lực hoặc tài nguyên.
Thành ngữ liên quan
Cùng đường mới biết quân tử: Chỉ khi gặp hoàn cảnh khó khăn, mới biết ai là người có phẩm chất tốt.
- Trong lúc cùng đường, anh ấy mới thấy ai là bạn thật lòng. (Khó khăn bộc lộ bản chất con người.)
Cùng đường không còn lối thoát: Nhấn mạnh sự bế tắc tuyệt đối.
- Kẻ thủ ác bị dồn đến cùng đường không còn lối thoát. (Không còn hy vọng trốn thoát.)